Laat ik beginnen met een paar frustraties over dit onlangs gepubliceerde conceptvoorstel. Het stelt veel meer veranderingen voor dan de huidige regering aanvankelijk aankondigde. Waarom verder gaan dan het regeerakkoord van de PVV, VVD, NSC en BBB? En waarom redelijke hervormingen negeren die zelfs voor extreemrechtse politici OK zijn? Dit voorstel maakt het niet alleen moeilijker voor immigranten om Nederlander te worden, het benadeelt ook blijkbaar opzettelijk (voormalige) Nederlanders. Dit is geen aanpassing voor een doelgroep. Dit is achteruitgang die velen raken.
📌 Status van het conceptvoorstel
Dit is nog geen formeel wetsvoorstel bij de Tweede Kamer, dit is een stap daarvoor. Het bevindt zich momenteel in de publieke consultatiefase, die openstaat tot 01 december 2025. Iedereen kan reageren – en ik verzoek U dringend dat ook te doen. Beter nog, vraag een organisatie om namens U te reageren. Organisaties kunnen uw stem versterken door (leden)aantallen te noemen en goed onderbouwde, op feiten gebaseerde kritiek te leveren. Als U er geen kunt vinden, dien dan Uw eigen reactie in. Elke stem telt. Voor immigranten/aspirant Nederlanders kan ik geen organisatie aanbevelen, U wel?
Voor voormalig Nederlanders: overweeg contact op te nemen met:
- Stichting GOED — over het algemeen effectiever in het pleiten voor en het bewerkstelligen van echte veranderingen.
- Nederlanders in den Vreemde — zal waarschijnlijk samenwerken met Stichting GOED en de SNBN
- SNBN — meer politiek betrokken
Waarom niet zowel de Stichting GOED als de SNBN steunen/contacteren? Hoewel de Stichting GOED over het algemeen effectiever is, heeft de SNBN een meer politieke kant. Samen bestrijken ze zowel strategische als politieke aspecten.
🔗 Link naar consultatie hier
🕰️Naturalisatie: Van 5 naar 10 jaar
Aspirant-Nederlanders hebben 10 jaar verblijf nodig, in plaats van heden 5 jaar, om naturalisatie aan te vragen. In plaats van te debatteren over de wankele motivatie hiervan, laten we ons concentreren op wat dit in de praktijk betekent. Als U momenteel in aanmerking komt, dien dan zo snel mogelijk een aanvraag in. Het wetsvoorstel bepaalt dat aanvragen die vóór de wetswijzigingen zijn ingediend, onder de huidige wet worden verwerkt. Hiervoor moet U nu voldoen aan de basisvereisten op het moment van Uw aanvraag:
- 5 jaar rechtmatig verblijf
- Inburgeringsexamen (momenteel nog niveau A2)
Als u een document mist of wacht op legalisatie, kunt U Uw aanvraag toch indienen. U ontvangt mogelijk een waarschuwing voor een mogelijke afwijzing, maar U heeft nog steeds de tijd om de ontbrekende documenten aan te leveren. De overheid kan Uw aanvraag niet weigeren, tenzij U de leges niet betaalt. Blijf alert. Het wetgevingsproces kost tijd, maar wacht niet te lang.
🔒 Stoppen van de indirecte legale route naar een dubbele nationaliteit
Dit voorstel heeft ook een gedeelte van een ouder voorstel om een juridische maas in de wet te dichten (die ik al afraadde). Zo werkt(e) dit:
- Iemand wordt Nederlander door naturalisatie.
- Voordat hij eraan wordt herinnerd afstand te doen van zijn andere nationaliteit, doet hij zelf afstand van de Nederlandse nationaliteit.
- Hij wordt weer vreemdeling, herstelt zijn verblijfsvergunning en dient (na een jaar) opnieuw een aanvraag in via de optieprocedure, waarbij hij de Nederlandse nationaliteit terugkrijgt met behoud van de dubbele nationaliteit.
Deze route wordt nu opnieuw bedreigd en ik verwacht niet dat deze mogelijkheid zal blijven bestaan, tenzij de wet daadwerkelijk wordt gemoderniseerd (zie hieronder). Ik heb cliënten eerder altijd gewaarschuwd voor de risico’s van deze strategie. Maar voor sommigen was het de moeite waard om te proberen. Voor Britse staatsburgers zagen we al dat steeds meer gemeenten, verblijf op grond van artikel 50, voor een optie eerder dan 1 jaar afwezen. Als deze wet wordt aangenomen, is de benodigde tijd (1 tot 2 jaar) waarschijnlijk niet voldoende. Win juridisch advies in voordat U deze route volgt. Een mislukte poging betekent normaal niet dat U later geen nieuwe aanvraag kunt indienen, maar het kan U wel tijd en geld kosten.
🌍 Voormalige Nederlanders: uitzondering buitenland ingetrokken
Voormalige Nederlanders die in het buitenland wonen (in derde landen) zijn momenteel vrijgesteld van de verblijfsvereiste bij een naturalisatieaanvraag. Het voorstel redeneert dat U kunt/moet terugkeren naar Nederland en daar een jaar moet wonen voordat U weer Nederlander wordt. Voor velen is dat praktisch gezien gewoon niet haalbaar. Dit betekent dat naturalisatie voor voormalige Nederlanders vanuit het buitenland niet langer mogelijk zal zijn. Dit is een stap die haaks staat op alle eerdere politieke beloftes om het voor voormalige Nederlanders gemakkelijker te maken hun Nederlandse nationaliteit terug te krijgen. Gecombineerd met het uitblijven van andere beloofde herstelmogelijkheden, is dit een sterke indicatie dat de huidige regering en de partijen, inclusief de overheidsjuristen die dit voorstel hebben opgesteld, geen werkelijke intenties daartoe hebben.
Terugverhuizen naar Nederland voor herstel van de nationaliteit? Ja, wij helpen dergelijke cliënten. Maar zelfs mensen die in Nederland geboren en getogen zijn, kunnen problemen ondervinden bij het verkrijgen van een verblijfsvergunning voor voormalige Nederlanders. Mensen die in het buitenland geboren en getogen zijn, krijgen meestal een afwijzing. En het immigratierecht negeert/vergeet degenen die in Nederland geboren zijn en (deels) in het buitenland zijn opgegroeid, of die in het buitenland geboren zijn en (deels) in Nederland zijn opgegroeid. Waar het nationaliteitsrecht geen verschil maakt, discrimineert het immigratierecht hier duidelijk. De invulbare regelgeving hierover geeft immigratieambtenaren een ruime beoordelingsvrijheid, en we zien meer weigeringen dan voorheen. Ik vraag me af waarom? Dit voorstel zal deze trend alleen maar verergeren.
💔 Huwelijk met een Nederlander: Nu eerst 5 jaar verblijf
Gehuwden van Nederlanders kunnen momenteel na 3 jaar huwelijk en samenwonen een naturalisatieaanvraag indienen – zelfs in het buitenland. Volgens het nieuwe voorstel hebben ze dan eerst 5 jaar rechtmatig verblijf in Nederland nodig. Samenwonen in het buitenland telt dus niet meer mee.
Dit betekent:
Eerst in Nederland wonen, en dan na 3+ jaar huwelijk/samenwonen moet men tot 5 jaar in Nederland wonen wachten voordat men een naturalisatie aanvraag kan indienen. Sommige mensen zijn internationaal mobiel, maar de tijd die men eerder in Nederland heeft gewoond telt dan niet mee.
In het verleden betoogden politici en wetgevers dat de wet bedoeld was om de eenheid van nationaliteit binnen het gezin te waarborgen, maar dit wijkt daar duidelijk van af. In deze moeilijke tijden kiezen koppels er dan misschien voor om naar Nederland te verhuizen om hun eenheid van nationaliteit te waarborgen. Is dit wat de politici willen? Een toestroom van gezinnen? Als U volgens de huidige wet in aanmerking komt, overweeg dan om een aanvraag in te dienen voordat de wijzigingen van kracht worden. Meer over de huidige mogelijkheden op mijn Youtube video hier.
🔁 De terugkerende immigrant
Volgens de huidige wet kunnen immigranten die eerder 10 jaar of langer in Nederland hebben gewoond, zijn vertrokken, en later zijn teruggekeerd, na 2 jaar verblijf een naturalisatieaanvraag indienen. Het nieuwe voorstel verlengt deze termijn naar 5 jaar – een aanzienlijke tegenslag voor degenen die al nauwe banden met de Nederlandse samenleving hebben.
❌ Wat ontbreekt – Voormalige Nederlanders
Politici hebben al lang beloofd het voor voormalige Nederlanders gemakkelijker te maken om hun nationaliteit terug te krijgen – velen van hen verloren hun nationaliteit automatisch en onbewust. Toch biedt dit conceptvoorstel geen dergelijke oplossingen en zwijgt het er verdacht hard over.
In plaats daarvan, zoals gezegd, maakt het de situatie alleen maar erger. Door naturalisatie te beperken tot mensen die fysiek in Nederland verblijven, beperkt het de toch al beperkte mogelijkheden voor voormalige Nederlanders in het buitenland om hun ontnomen identiteit en banden met hun geboorteland en familie terug te krijgen.
De formulering van het voorstel richt zich sterk op nieuwe immigranten en vluchtelingen, waarbij juist de mensen die ooit (geboren) Nederlander waren, worden genegeerd. Dit doet denken aan eerdere wetswijzigingen in 1985 en 2003, waarbij xenofobische angsten de wetgeving zo veranderde dat uiteindelijk Nederlanders zelf werden getroffen. De slachtoffers van die veranderingen worden nog steeds over het hoofd gezien. Het rapport van de Nationale Ombudsman uit 2016? Genegeerd. Beloftes? Blijkbaar vergeten.
⏳ Timing en wat nu?
De consultatiefase eindigt op 01 december 2025. Hoewel de regering de consultatie eerder zou kunnen sluiten, is dat niet gebruikelijk. Realistisch gezien zal dit voorstel de Tweede Kamer pas na de verkiezingen en het einde van de consultatie bereiken.
Als U nu in aanmerking komt voor naturalisatie, dien Uw aanvraag dan zo snel mogelijk in, bij voorkeur vóór het einde van het jaar. Zelfs als de wet versneld wordt behandeld, is het zeer onwaarschijnlijk dat deze vóór 2026 in werking treedt – maar in onzekere tijden is niets gegarandeerd. Het is ook mogelijk dat het voorstel wordt vertraagd, herzien of volledig wordt afgewezen. Uw stem kan het verschil maken. De volgende zaken kunnen het (concept)voorstel vertragen of annuleren:
- Verkiezingen
Een eerder conceptvoorstel was blijkbaar vergeten vanwege de laatste verkiezingen. Als progressieve partijen zoals GroenLinks-PvdA en D66 winnen, kan dit nieuwe voorstel opnieuw worden afgewezen. Maar pas op: de huidige regering probeert het er mogelijk doorheen te drukken als onderdeel van haar politieke branding – zelfs als interim-regering, voordat er een nieuwe coalitie wordt gevormd. - De Eerste Kamer
In 2017 verwierp de Eerste Kamer een voorstel om de naturalisatietermijn te verlengen van 5 naar 7 jaar. Als de Tweede Kamer dit nieuwe voorstel aanneemt, kan de Eerste Kamer het nog steeds blokkeren – maar alleen als we genoeg lawaai maken. Wees luid en duidelijk. Wees zichtbaar. - Het voorstel van 2016: Een echte oplossing?
D66 heeft het wetsvoorstel uit 2016 om de Nederlandse nationaliteitswetgeving te moderniseren opnieuw uit de la gehaald – en deze keer steunt GroenLinks-PvdA het. Deze keer lijkt er een reële mogelijkheid te zijn dat dit serieus wordt overwogen dankzij GroenLinks-PvdA. Als GroenLinks-PvdA voldoende zetels behaalt, is echte verandering mogelijk. D66 was hiertoe eerder niet in staat/bereid. Dit voorstel zou eindelijk dubbele nationaliteit toestaan, waarmee Nederland zich aansluit bij de meeste moderne democratieën. Dit wetsvoorstel gaat (nog) niet in op de naturalisatieperiode of de andere hierboven genoemde kwesties. Het is echter een formeel wetsvoorstel dat al op tafel ligt. Laten we hopen dat beide voorstellen samen besproken kunnen worden. Sinds de ouderwetse principes van 1892 is het Nederlandse nationaliteitsrecht achtergebleven. Na de Tweede Wereldoorlog hebben de meeste Europese, en veel andere landen, hun wetgeving al gemoderniseerd door dubbele nationaliteit toe te laten. Het wetsvoorstel uit 2016 biedt een kans om de achterstand in te halen en de realiteit van een moderne, geglobaliseerde wereld in Nederland te weerspiegelen.
🌍 Dubbele nationaliteit: een onbegrepen vraagstuk
Het toestaan van dubbele nationaliteit gaat niet over het stimuleren van immigratie – het gaat over het respecteren van identiteit en het mogelijk maken van mobiliteit. Ironisch genoeg sluit het beperken van dubbele nationaliteit mensen juist in. Zodra iemand in aanmerking komt voor naturalisatie, verandert dubbele nationaliteit niets voor Nederland – maar het geeft mensen wel flexibiliteit. Het maakt het in ieder geval makkelijker om te vertrekken. Als extreemrechts, mensen van buitenlandse afkomst wil weren, is het voor hen beter om dubbele nationaliteit toe te staan. Dan zouden die mensen namelijk veel gemakkelijker kunnen vertrekken.
De ouderwetse principes in onze wetgeving raken vooral Nederlanders in het buitenland. Zij blijven hun nationaliteit automatisch verliezen. Vaak onvrijwillig en onbewust. Ja, vandaag de dag nog. Dit zijn mensen die daadwerkelijk bijdragen aan Nederland door middel van werk, handel en handelsdiplomatie – net als tijdens de VOC. Waarom zouden we hen vervreemden? Het is tijd om te stoppen met het ontnemen van Nederlanders hun identiteit. Het is tijd om te luisteren.
🗣️ Wat U kunt doen – en waarom dit belangrijk is
Dit conceptvoorstel is meer dan een aanpassing. Het is een stap terug – een stap die het risico met zich meebrengt dat immigranten, voormalige Nederlanders en huidige Nederlanders in het buitenland zich van hen vervreemden. Het ondermijnt de gezinseenheid, de wereldwijde mobiliteit en de belofte van een eerlijke en inclusieve nationaliteitswetgeving. Maar het is nog geen wet. En dat betekent dat we nog steeds een stem hebben.
- ✅ Deel dit
Praat met je vrienden, familie en collega’s. Plaats berichten op sociale media. Neem contact op met journalisten en politici. Hoe meer mensen het weten, hoe moeilijker het wordt om het te negeren. - ✅Reageer op de consultatie
Dien Uw feedback in vóór 01 december 2025. Vraag indien mogelijk een organisatie om dit namens U te doen – zij kunnen Uw stem versterken met data, juridische expertise en politieke invloed.
🔗 Link naar de consultatie hier - ✅ Dien nu een aanvraag in als U in aanmerking komt
Voldoet U aan de huidige voorwaarden voor naturalisatie? Wacht dan niet. Dien een aanvraag in voordat de wet verandert. Bescherm Uw rechten zolang het nog kan. - ✅ Stem voor verandering
De komende verkiezingen zijn belangrijk. Steun partijen die staan voor inclusiviteit, eerlijkheid en modernisering van de Nederlandse nationaliteitswetgeving (GroenLinks-PvdA). Uw stem kan helpen dit voorstel te stoppen – en/of een beter voorstel te steunen.
