Nationaliteit is niet het enige waar wij over gaan, maar wel een groot deel ervan. Hier staan de hoofdzaken, kort en zonder juridische omhaal. Elke situatie is anders; twijfelt U, vraag het dan na.

De Grondwet van 1848
De Grondwet van 1848.

De 13-Jaren Klok

Heeft U naast het Nederlanderschap een andere nationaliteit, en woont U als volwassene dertien jaar onafgebroken buiten Nederland, Aruba, Curaçao en Sint Maarten, en buiten het gebied waar het Verdrag van de Europese Unie geldt? Dan kunt U het Nederlanderschap automatisch verliezen, zonder dat iemand U waarschuwt.

  • Dertien jaar, sinds 01 april 2022. Daarvoor was het tien jaar. Was Uw termijn al vóór 01 april 2022 volgelopen, dan gold voor U nog de oude regel van tien jaar.
  • Let op het gebied. Het gaat om het gebied waar het EU-Verdrag van toepassing is. Dat is niet hetzelfde als “Europa”: wie in Noorwegen, IJsland, Liechtenstein of Zwitserland woont, valt daar buiten.
  • De klok stoppen. Krijgt U binnen de termijn een Nederlands paspoort, een Nederlandse identiteitskaart of een verklaring van Nederlanderschap verstrekt, dan begint vanaf die dag een nieuwe periode van dertien jaar. Het gaat om de verstrekking, niet om het bezit: een paspoort in de la dat lang geleden is afgegeven beschermt U niet, en een aanvraag alleen is niet genoeg.

Deze regel verandert per 01 maart 2027. Wij werken deze pagina dan bij.

Werkt U voor Nederland of voor een internationale organisatie? Verblijft U in het buitenland in een dienstverband met Nederland, Aruba, Curaçao of Sint Maarten, of met een internationale organisatie waarin het Koninkrijk is vertegenwoordigd, dan loopt de klok voor U niet. Dat geldt ook voor Uw echtgenoot of de partner met wie U duurzaam samenleeft.

Tussendoor terug? Een verblijf van minder dan een jaar in Nederland, Aruba, Curaçao, Sint Maarten of in het EU-gebied onderbreekt de termijn niet: de klok loopt door alsof U niet weg was geweest. Woont U er een jaar of langer, dan begint de termijn daarna opnieuw.

Een andere nationaliteit aannemen

Neemt U als meerderjarige vrijwillig een andere nationaliteit aan, dan verliest U daarmee in beginsel het Nederlanderschap. Dat gebeurt van rechtswege: er komt geen besluit aan te pas en U krijgt er geen bericht van.

Vrijwillig is het sleutelwoord. Het gaat om een nationaliteit die U zelf aanvraagt of aanneemt. Krijgt U een nationaliteit zonder dat U daar iets voor doet, bijvoorbeeld omdat het recht van een ander land haar automatisch aan U toekent, dan is dat geen vrijwillige verkrijging.

Drie uitzonderingen. U verliest het Nederlanderschap niet als één van deze drie op U van toepassing is op het moment dat U de andere nationaliteit krijgt:

  1. U bent geboren in het land van die andere nationaliteit en U woont daar op dat moment ook;
  2. U heeft vóór Uw achttiende minstens vijf jaar onafgebroken in dat land gewoond;
  3. U bent getrouwd met iemand die die nationaliteit al heeft.

Die derde komt vaker voor dan mensen denken. Bent U getrouwd met een Duitser en neemt U de Duitse nationaliteit aan, dan behoudt U het Nederlanderschap.

Afstand doen. U kunt het Nederlanderschap ook zelf opgeven, met een verklaring van afstand. Dat is een aparte en bewuste stap, en daarvoor gelden de uitzonderingen hierboven niet.

Twijfelt U? Vraag het na vóórdat U de andere nationaliteit aanneemt. Achteraf is het moeilijk terug te draaien, en of er een weg terug is hangt van Uw eigen omstandigheden af.

Het Nederlanderschap terugkrijgen

Is er een weg terug? Soms. De wet kent een optie voor wie het Nederlanderschap van rechtswege verloor, als met dat verlies ook het Unieburgerschap verloren ging én op dat moment redelijkerwijs voorzienbaar was dat het verlies onevenredige gevolgen zou hebben naar Europees recht. Dat is geen formaliteit: het hangt af van Uw eigen omstandigheden. Komt U ervoor in aanmerking, dan herleeft het Nederlanderschap met terugwerkende kracht tot de dag waarop U het verloor, en hoeft U geen verklaring van verbondenheid af te leggen. Daarna begint een nieuwe termijn van dertien jaar, vanaf de dag dat de optie is bevestigd.

Of dit voor U geldt, kunt U het best laten beoordelen door een jurist of advocaat, bijvoorbeeld bij Habsburg & Kuijk Legal Services.

Wat kan ik nu al doen?

  • Reken uit wanneer Uw dertien jaar aflopen, en vraag op tijd een nieuw paspoort, een identiteitskaart of een verklaring van Nederlanderschap aan, zodat het binnen de termijn wordt verstrekt.
  • Bewaar Uw oude paspoorten en aktes, ook de buitenlandse.
  • Twijfelt U over Uw situatie? Vraag het na voordat U een andere nationaliteit aanneemt.

Meer lezen

Het boek Van Rechtswege Verloren en ander onderzoek vindt U in onze Bibliotheek. Onze oude informatiepagina’s uit 2019–2020 staan nog hier; let op: die zijn op onderdelen verouderd.

Heeft U een vraag over Uw eigen situatie? Nederlanders in den Vreemde geeft geen juridisch advies. Voor persoonlijke hulp kunt U terecht bij een jurist of advocaat, bijvoorbeeld bij Habsburg & Kuijk Legal Services.